Evet, şirket kurmadan gerçek kişi olarak marka tescil başvurusu yapabilirsiniz. Türk vatandaşları bakımından başvuru hakkı şirket sahibi olma şartına bağlanmamıştır. Diğer kişiler için de kanundaki yerleşim, faaliyet, uluslararası anlaşma veya karşılıklılık koşulları değerlendirilir. Dolayısıyla şirket kuruluşunun tamamlanmasını beklemek, marka başvurusunun genel bir ön şartı değildir. Bu çerçeve 6769 sayılı Kanun’un 3. maddesinde düzenlenir.
Ancak başvuruyu kimin yapacağı basit bir form tercihi değildir. Marka kişisel bir projede mi kullanılacak, ortaklarla mı geliştirilecek, ileride kurulacak şirketin malvarlığına mı girecek? Başvuru öncesinde bu soruların yanıtlanması, büyüme aşamasındaki belirsizlikleri azaltır.
Gerçek kişi adına başvuru ne anlama gelir?
Başvuruda şirket yerine kişinin kimlik bilgileri yer alır. Marka tescil edildiğinde tescilden doğan haklar marka sahibine aittir; projeye emek veya para sağlayan herkes kendiliğinden sicilde hak sahibi olmaz. Başvuru sahibinin bilgileri, marka örneği ve mal veya hizmet listesi temel başvuru unsurları arasındadır. SMK m. 7 ve 11
Bu nedenle başvurunun kimin adına yapıldığını yalnızca işlemi takip eden kişiye bırakmayın. Arkadaşınızın veya tasarım ajansının başvuruyu hazırlaması, hak sahibinin de o kişi olması gerektiği anlamına gelmez. Başvuru için destek alınması ile başvuru sahibi olunması farklı konulardır. İşlemleri kimin takip edeceği ve hakkın kime ait olacağı ayrı ayrı belirlenmelidir.
Marka başvurusu, ticari faaliyetin gerektirdiği vergi, sicil veya izin işlemlerinin yerine geçmez. Şirketleşme planı bulunan girişimci, marka sahipliğiyle birlikte şirket kuruluşuna ilişkin adımları da kendi faaliyet modeline göre değerlendirmelidir.
Ortaklı bir projede başvuru sahibi nasıl seçilir?
İki kişinin birlikte geliştirdiği bir markada, yalnızca bir kişi adına başvuru yapılması ileride beklentilerle sicil kaydını karşı karşıya getirebilir. Birden fazla kişinin başvuru sahibi olması mümkündür; fakat ortak başvuru yapılması, ortaklar arasındaki bütün yönetim sorunlarını çözmez. SMK m.147 ve 148
Başlangıçta kısa bir sahiplik planı hazırlamak yararlıdır:
- Başvuru tek kişi adına mı, birden fazla kişi adına mı yapılacak?
- Marka kullanımına ilişkin kararları kim verecek?
- Ortaklardan biri ayrılırsa marka nasıl kullanılacak?
- Şirket kurulursa devir mi, kullanım izni mi gündeme gelecek?
Bu soruların yazılı olarak ele alınması özellikle proje gelir üretmeye başladıktan sonra önem kazanır. Marka sahipliği, ortaklık payları ve ürün geliştirme katkıları birbirleriyle uyumlu biçimde düşünülmelidir.
İsim ve faaliyet kapsamı şirket kurulmadan belirlenebilir mi?
Şirket kurulmamış olması, başvuru kapsamının gelişigüzel hazırlanmasını haklı kılmaz. Kullanılacak ismin ayırt ediciliği ve önceki haklarla ilişkisi incelenmeli; hangi ürünlerin veya hizmetlerin sunulacağı somutlaştırılmalıdır. Bir ismin sosyal medyada kullanılmaması, marka başvurusuna uygun olduğu sonucunu vermez. Önce marka araştırmasının kapsamını belirlemek, isim seçimini daha bilinçli yapmayı sağlar.
Kurgusal örnek: Elif, henüz satışa başlamadan bez çanta üretmeyi ve ileride çevrim içi mağaza açmayı planlıyor. Başvuru hazırlığında yalnızca “e-ticaret yapacağım” demesi yetersiz kalabilir. Kendi markasını taşıyan ürünlerle sunacağı satış hizmetleri ayrı ayrı ele alınmalıdır. Ürün listesi hazırlandığında başvurunun hangi ihtiyacı karşılayacağı da daha anlaşılır hâle gelir.
Marka daha sonra şirkete geçirilebilir mi?
Marka ve marka başvurusu hukuki işlemlere konu olabilir. Devir, mülkiyetin başka kişiye geçmesini sağlar; lisans ise belirlenen şartlarla kullanım hakkı verilmesine dayanır. Devir sözleşmesinin geçerliliği noter onayına bağlıdır. Sicile kayıt da işlemin üçüncü kişilere karşı etkisi açısından önem taşır. SMK m. 24 ve 148
Elif’in daha sonra limited şirket kurması, kişisel marka başvurusunu kendiliğinden şirket adına dönüştürmez. Örnekte Elif, markayı şirkete devretmeyi veya mülkiyeti kendisinde tutup kullanımını sözleşmeyle düzenlemeyi değerlendirebilir. Seçim yapılırken şirket ortakları, yatırım planı ve markanın kullanım düzeni birlikte düşünülmelidir.
Başvuru sonrası kullanım planı neden önemlidir?
Şirket kurulmadan başvurmak mümkündür; yine de markayı süresiz biçimde kullanmadan bekletme düşüncesi sağlıklı değildir. Tescilden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmadan Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmama veya kullanıma kesintisiz beş yıl ara verilmesi iptal sebebi olabilir. Sahibinin izniyle kullanım da kanunda kullanım kabul edilir. SMK m. 9
Ürün etiketleri, satış kayıtları ve tarihli tanıtımların düzenli saklanması, kullanımın nasıl gerçekleştiğini açıklamayı kolaylaştırır. Gerçek kişi adına başlanacak dosyanın sahiplik ve kapsamını değerlendirmek için marka tescili hizmetini inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İlk görüşmede kimlik belgesi göndermek gerekir mi?
İlk kapsam görüşmesinde marka adı, faaliyetler ve başvurunun kişi veya şirket adına düşünülmesi yeterli bir başlangıçtır. Kimlik belgesi kopyasını herkese açık yorumlara yüklemeyin. Başvuru için gerekli bilgileri, işlem ve güvenli paylaşım kanalı netleşince iletin.
Şirket kurulunca yeniden marka başvurusu gerekir mi?
Yalnızca şirket kurulması yeni başvuruyu zorunlu kılmaz. Mevcut başvurunun veya tescilin kimin adına kalacağı belirlenmeli; devir tercih edilirse ilgili işlem tamamlanmalıdır.
Markayı kendi adıma alıp şirketime kullandırabilir miyim?
Kullanım ilişkisi lisansla düzenlenebilir. Kullanılabilecek ürünler, hizmetler, süre ve tarafların sorumlulukları sözleşmede açıklığa kavuşturulmalıdır.