Tarım ürünleri için marka başvurusu, ürünün işlenme durumuna ve işletmenin rolüne göre hazırlanır. İşlenmemiş tarım ürünleri, ekim tohumları, fidan ve fideler için 31; gübre ve yetiştirme toprakları için 1. sınıf değerlendirilir. Tarımsal zararlılara karşı müstahzarlar 5, başkalarına sunulan tarım veya bahçecilik hizmetleri ise 44. sınıfta ayrıca incelenir.
Bu sınıflar her tarım işletmesinin birlikte alması gereken bir liste değildir. Çiftçinin kendi ürünü, girdi satıcısının mağazası, tarımsal hizmet sağlayıcısının faaliyeti ve ihracatçının markası ayrı ele alınmalıdır. Başvurunun mal ve hizmet metni bu farklı rolleri açıkça göstermelidir.
Ürün ve hizmetler için karar tablosu
Tablonun tamamı için yana kaydırın →
| Sunulan ürün veya faaliyet | Değerlendirilecek sınıf | Başvuru öncesi açıklama |
|---|---|---|
| İşlenmemiş tarım ürünü, taze sebze ve meyve | 31 | Ürünün türü ve işlenme durumu |
| Ekim tohumu, fidan ve fide | 31 | Çoğaltma veya yetiştirme materyali |
| Gübre ve bitki yetiştirme toprağı | 1 | Girdi ürününün gerçek niteliği |
| Zararlı böcek, bitki veya mantarları yok edici maddeler | 5 | Gübreyle karıştırılmayan ürün amacı |
| Başkaları için tarım, bahçe ve yetiştirme hizmeti | 44 | Mal üretmekten farklı hizmet rolü |
| Kurutulmuş meyve gibi işlenmiş gıdalar | 29 | Gerçek ürün ve işlem biçimi |
| Un veya işlenmiş tahıl ürünü | 30 | İşlenmemiş tahılla ayrım |
| Belirli malların toptan/perakende sunumu | 35 | Mal gruplarıyla satış hizmeti |
| Başkaları için ithalat-ihracat acenteliği | 35 | Kendi ürününü ihraç etmekten ayrı faaliyet |
Ana gruplar TÜRKPATENT 2026 sınıflandırmasında yer alır. WIPO’nun 31. sınıf açıklaması yıkanmış veya mumlanmış taze meyve ve sebzelerin de bu sınıfta kalabileceğini belirtir. Dolayısıyla ürüne yapılan her işlem otomatik olarak 29 veya 30. sınıfa geçiş yaratmaz.
Gübre, toprak ve bitki koruma ürünü aynı değildir
Tarım girdilerini “bahçe ürünü” başlığı altında toplamak, kapsam hazırlığını zorlaştırır. Bir ürün bitkiye besin sağlamak, yetiştirme ortamı oluşturmak veya zararlıyı ortadan kaldırmak amacıyla sunulabilir. Ürün etiketi ve teknik açıklaması bu işlevi göstermelidir.
Bir mağazanın gübre, tohum ve zirai mücadele ürünlerini birlikte satması, bunları tek mal sınıfına dönüştürmez. Ürünler mağazanın kendi markasını taşıyorsa ilgili mal grupları ayrıca incelenir; başka markalı ürünleri müşteriye sunan satış hizmetinde ise 35. sınıf kapsamı somut mallarla kurulur.
Girdi üretimi ve kimyasal içeriklerin daha ayrıntılı ayrımı için kimya ve gübre rehberi, süs bitkisi ve çiçek satışı için çiçekçilik rehberi kullanılabilir. Marka tescili, ürünün üretim veya satışına ilişkin gerekli izinlerin yerine geçmez.
Temsili model 1: Fidanlık ve bahçe hizmeti
Varsayımsal bir fidanlık kendi adı altında meyve fidanları satıyor ve başka işletmelerin arazilerinde dikim, bakım veya yetiştirme hizmeti veriyor olsun. Markalı fidan ürünleri 31. sınıf, ayrıca sunulan uygun tarım ve bahçecilik hizmetleri 44. sınıf yönünden değerlendirilir.
Fidanlığın kendi üretim alanında bitki yetiştirmesi ise tek başına başkalarına bütün tarımsal hizmetleri sunduğu anlamına gelmez. İş teklifleri, faturalar ve tanıtım metinleri hangi hizmetin müşteriye sunulduğunu göstermelidir. Marka sahibi olarak gerçek kişi, şirket veya başka uygun yapı seçimi de fiilî işletme ilişkisiyle uyumlu olmalıdır.
Temsili model 2: Taze üründen işlenmiş ürüne ihracat
İkinci bir işletme aynı marka altında taze kayısı ve kurutulmuş kayısı ihraç ediyor olsun. Taze ürün 31, kurutulmuş gıda ise 29. sınıf bakımından değerlendirilir. İkisinin aynı üreticiden gelmesi veya aynı taşıma kutusunda bulunması ürün niteliğini birleştirmez. Aynı mantık işlenmemiş tahıl ile un arasında da geçerlidir; un 30. sınıf yönünden incelenir.
Kendi ürününü yurt dışına satmak, otomatik olarak başkalarına ithalat-ihracat acenteliği hizmeti sunduğu anlamına gelmez. Türkiye’deki marka kaydı da hedef ülkelerde kendiliğinden koruma oluşturmaz. WIPO marka açıklaması, hakların ülkeselliğini esas alır. Hedef ülkeler, iş ortakları ve ambalajda kullanılacak ad başvuru planında ayrıca belirtilmelidir.
Bitki çeşidi adı ile ticari marka farklıdır
Bir tohum veya fidanın çeşit adı, o bitki çeşidini tanımlar. Ticari marka ise malın ticari kaynağını ayırt eder. Marka tescili yaptırmak, bitki çeşidine ilişkin ıslahçı hakkı elde etmek veya başkasına ait çeşidi çoğaltma yetkisi almakla aynı işlem değildir.
UPOV’un çeşit adlarına ilişkin resmî açıklaması, çeşit adının genel tanımlayıcı işlevini ve marka ile birlikte kullanılabildiği durumlarda tanınabilir kalmasını ele alır. Bu nedenle başvuru hazırlığında çeşit adı, seri kodu ve işletme markasını ayrı sütunlara yazın. Çeşit adını tek başına özel ticari marka gibi ele almak hak ve kullanım sorunlarına yol açabilir.
Araştırma ve başvuru hazırlığı
- Her ürünün türünü, işlenme durumunu ve kullanım amacını kaydedin.
- Gübre, yetiştirme toprağı ve zararlı mücadelesi ürünlerini ayrı gösterin.
- Çeşit adıyla başvurulacak ticari markayı ayırın.
- Kendi markalı mallar, satış hizmeti ve tarımsal hizmetleri ayrı açıklayın.
- Ana marka yanında ihracatta kullanılacak yazım ve telaffuzları araştırın.
- Distribütör veya alıcının marka kullanım yetkisini sözleşmede netleştirin.
- Etiket ve ambalajdaki son işareti başvuru örneğiyle karşılaştırın.
Bütçeyi başvuru ve tescil ücret kalemlerine ayırın. Ürün ve hedef ülke listenizle marka araştırması yapabilir, kapsamı netleştirerek başvuruya geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bütün tarım ürünleri 31. sınıfta mıdır?
Hayır. İşlenmiş gıdalar, gübreler ve bitki koruma ürünleri farklı gruplara ayrılabilir. Ürünün gerçek niteliği ve amacı önemlidir.
Tohum markası çeşidi korur mu?
Ticari marka ve bitki çeşidi koruması farklı haklardır. Marka kaydı, çeşide ilişkin üretim ve çoğaltma yetkisini tek başına sağlamaz.
Gübreyi sadece satıyorsam 1. sınıf zorunlu mu?
Kendi markalı gübre ürünü ile başka markaları satan mağaza hizmeti farklıdır. Marka hangi faaliyeti tanıtıyorsa kapsam o faaliyete göre hazırlanır.
İhracat için Türkiye tescili yeterli midir?
Türkiye kaydı bütün ülkeleri kapsamaz. Satış yapılacak ülkelerde araştırma ve koruma seçenekleri ayrıca değerlendirilir.