Dış ticaret hizmetlerinde ithalat-ihracat acenteliği ve ticari danışmanlık 35. sınıfta; Türkiye'nin resmi listesinde gümrük müşavirliği 36. sınıfta değerlendirilir. Taşıma ve depolama 39, teknik test ve uygunluk incelemesi 42, hukuki danışmanlık ise 45. sınıfta ayrı ele alınır. Kendi ürününü ihraç eden her üretici, başkalarına ithalat-ihracat acenteliği hizmeti sunmuş sayılmaz.
Bu ayrımlar TÜRKPATENT'in güncel mal ve hizmet listesinde yer alır. Şirket adında “dış ticaret”, “gümrük” veya “danışmanlık” bulunması, bütün faaliyetlerin tek sınıfa alınması için yeterli değildir.
Malın sahibi olmak ile hizmet vermek farklıdır
Gıda veya tekstil ihracatçısı kendi markalı ürünlerini yabancı müşteriye satabilir. Bu durumda mal markasının kapsamı ürünlerin niteliğine göre hazırlanır. Şirket başka üreticiler adına alıcı buluyor, ticari işlemleri yürütüyor veya ithalat-ihracat acenteliği sunuyorsa hizmet kapsamı ayrıca değerlendirilir.
Bir gıda toptancısının başkalarının ürünlerini müşterilerin satın alması için bir araya getirmesi de satış hizmeti bakımından ayrı konudur. Ürünün sınırdan geçmesi, ürün markasının sınıfını değiştirmez. Taşıma, gümrük işlemi ve teknik test için üçüncü kişilerden hizmet alınması ise bu hizmetlerin tamamının ihracatçının kendi markası altında sunulduğunu göstermez.
Tablonun tamamı için yana kaydırın →
| İş modeli veya hizmet | İncelenecek sınıf | Kapsamı belirleyen ayrıntı |
|---|---|---|
| İthalat-ihracat acenteliği ve ticari dış ticaret danışmanlığı | 35 | Başkalarına verilen ticari hizmet |
| Belirli malların toptan/perakende sunumu | 35 | Mal grupları belirtilen satış hizmeti |
| Gümrük müşavirliği | 36 | Türkiye listesindeki ilgili hizmet grubu |
| Nakliye, yük organizasyonu, depolama ve paketleme | 39 | Malın hareketi ve lojistik hizmeti |
| Teknik analiz, test ve uygunluk değerlendirmesi | 42 | Bilimsel veya teknik inceleme |
| Dış ticaret sözleşmesi ve uyuşmazlık danışmanlığı | 45 | Hukuki hizmet |
| Kendi markalı gıda veya tekstil ürünü ihracatı | Ürüne uygun mal sınıfı | Satılan malın türü ve markanın ürün üzerindeki kullanımı |
WIPO 35 listesi ithalat-ihracat acenteliğini; WIPO 36 listesi finansal gümrük aracılığı hizmetini ayrı gösterir. Türkiye başvurusunda gümrük müşavirliği için resmi ulusal listedeki ifade ve sunulan hizmet esas alınmalıdır.
İki temsili dış ticaret modeli
Model A: Kendi markasıyla gıda ihraç eden üretici
Varsayımsal üretici, ambalajlı gıda ürünlerini kendi markasıyla yabancı alıcılara satıyor. Gümrük müşaviri ve nakliye firmasıyla ayrı sözleşmeler yapıyor. Öncelikle ürünlerin mal sınıfları incelenir; şirketin bütün ihracat sürecini organize etmesi onu otomatik gümrük müşaviri veya taşıma hizmeti sağlayıcısı yapmaz.
Üretici başka firmaların mallarını da kendi markalı toptan satış hizmetiyle sunmaya başlarsa 35. sınıf ayrıca değerlendirilir. Ürünler değiştikçe gıda kategorileri ürün bazında açılmalıdır; “gıda ihracatı” bütün gıda mallarını tek sınıfta toplamaz.
Model B: Üreticilere dış ticaret hizmeti veren ekip
İkinci varsayımsal şirket, tekstil üreticilerine yabancı alıcı buluyor ve ticari süreç danışmanlığı veriyor. Hizmetin odağı 35. sınıftadır. Aynı markayla gümrük müşavirliği, lojistik veya teknik ürün testi ayrıca sunuluyorsa bu hizmetler kendi sınıflarıyla incelenir.
Ekibin dışarıdan bir hukukçuya sözleşme inceletmesi ile müşteriye kendi markası altında hukuki hizmet sunması da ayrıdır. Başvuruda her tedarikçinin uzmanlığını şirketin kendi hizmetiymiş gibi eklemek kapsamı doğru hâle getirmez.
Gümrük, teknik uygunluk ve hukuk sınırları
Bir malın teknik özelliğini ölçmek, gümrük işlemini yürütmek ve sözleşmenin hukuki risklerini incelemek farklı çıktılar üretir. “Uygunluk danışmanlığı” gibi genel adlar bu nedenle açılmalıdır. İthal veya ihraç mallarının teknik testleri, WIPO 42 listesindeki ilgili hizmetlerle karşılaştırılabilir.
Marka tescili gümrük müşavirliği yetkisi, ihracat izni veya ürünün hedef ülke düzenlemelerine uygunluğu anlamına gelmez. Şirket unvanında bir hizmetin yazması da o hizmete ilişkin mesleki yetkiyi kanıtlamaz. Yetki ve ürün mevzuatı kendi kurallarıyla değerlendirilir.
Ulusal marka ile hedef pazar koruması
Türkiye'de yapılan tescil, yabancı ülkelerde otomatik koruma oluşturmaz. WIPO'nun açıklaması korumanın ülkesel niteliğini belirtir. İhracatın yapılacağı ülkeler, distribütör ilişkileri ve markanın yabancı dildeki kullanımı ayrıca planlanmalıdır. Türkiye dosyasındaki sınıf seçimi doğru olsa bile hedef pazardaki önceki haklar farklı olabilir.
Distribütörün kendi adına marka veya alan adı başvurusu yapması ihtimaline karşı sözleşmedeki hak sahipliği ve kullanım koşulları açıklığa kavuşturulmalıdır. Devlet desteği başvurusu da marka tesciliyle aynı işlem değildir; güncel koşullar yurt dışı marka desteği rehberinde ele alınır.
Başvuru için hazırlık listesi
- Kendi mallarınızı ve başkalarına sunduğunuz hizmetleri ayırın.
- Gıda ve tekstil ürünlerini somut ürün adlarıyla listeleyin.
- Acente, satıcı, müşavir ve lojistik sağlayıcı rollerini belirtin.
- Teknik ve hukuki danışmanlık çıktılarını ayrı gösterin.
- Hak sahibini, distribütör kullanımını ve yabancı dil işaretlerini belirleyin.
- Mevcut ve hedef pazarlarda marka araştırması planlayın.
- 35. sınıf rehberiyle ticari hizmet kapsamını karşılaştırın.
Başvuru, inceleme, yayım ve olası itirazların takibini içerir. Sabit toplam bedel yerine ücret kalemlerini kapsam ve ülkeye göre değerlendirin; marka tescili hazırlığını hizmet listesi üzerinden yürütün.
Sık sorulan sorular
Kendi ürünümü ihraç ediyorsam 35. sınıf zorunlu mu?
İhracat tek başına ithalat-ihracat acenteliği değildir. Mal markası ile ayrıca sunulan satış veya acentelik hizmetleri ayrı değerlendirilir.
Gümrük müşavirliği neden 39. sınıfta değil?
Türkiye'nin resmi listesinde gümrük müşavirliği 36. sınıfta ayrı yer alır. Taşıma ve lojistik hizmetleri 39. sınıfta değerlendirilir.
Tekstil ihracatçısının bütün ürünleri aynı sınıfta mı?
Hayır. Kumaş, hazır giyim ve diğer ürünler somut özellikleriyle incelenmelidir. İhracat faaliyeti ürün ayrımını kaldırmaz.
Türkiye tescili distribütörün bulunduğu ülkede yeterli mi?
Otomatik olarak yeterli değildir. Hedef ülkenin koruma sistemi ve önceki hakları ayrıca değerlendirilmelidir.